യെരൂശലേം: യിസ്രായേലിൽ പുരാവസ്തു ഗവേഷകർ കണ്ടെത്തിയ ഒരു പുരാതന ആരാധനാ ശില (Cultic Stone/Standing Stone) ബി.സി. എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ യെഹൂദ രാജ്യം ഭരിച്ചിരുന്ന രാജാവായ ഹിസ്കീയാവുവിന്റെ കാലഘട്ടത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
പുരാവസ്തു പഠനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, ഈ ശില പുരാതന യെഹൂദയിലെ മതപരമായ ആചാരങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നതാകാമെന്നാണ് ഗവേഷകരുടെ വിലയിരുത്തൽ. ഹിസ്കീയാവു രാജാവ് യെരൂശലേം കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള ആരാധനയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ഉയർന്ന സ്ഥലങ്ങളിലെ (High Places) ആരാധനാകേന്ദ്രങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുകയും ചെയ്തതായി ബൈബിളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട് (2 രാജാക്കന്മാർ 18:4).
കണ്ടെത്തിയ ശിലയുടെ രൂപഘടനയും കാലനിർണയവും പരിശോധിച്ച ഗവേഷകർ, അത് ഹിസ്കീയാവുവിന്റെ മതപരിഷ്കാരങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലവുമായി ബന്ധമുണ്ടാകാമെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. എന്നാൽ ശിലയുടെ കൃത്യമായ ഉപയോഗവും ചരിത്രപരമായ പ്രസക്തിയും സംബന്ധിച്ച പഠനങ്ങൾ ഇപ്പോഴും തുടരുകയാണ്.
ഈ കണ്ടെത്തൽ ബൈബിൾ കാലഘട്ടത്തിലെ യെഹൂദയിലെ ആരാധനാരീതികളെയും മതജീവിതത്തെയും കുറിച്ചുള്ള അറിവിലേക്ക് പുതിയ വെളിച്ചം പകരുന്നതാണെന്ന് പുരാവസ്തു വിദഗ്ധർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.
2026 ജൂണിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പഠനപ്രകാരം, യെഹൂദയിലെ ടെൽ ഏതോൺ (Tel ‘Eton) ഖനനത്തിൽ കണ്ടെത്തിയ ഏകദേശം 2,700 വർഷം പഴക്കമുള്ള ആരാധനാ ശില (Massebah/Standing Stone) ഹിസ്കീയാവു രാജാവിന്റെ മതപരിഷ്കാരങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കാമെന്ന് ഗവേഷകർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. ശില ഏകദേശം 1.4 മീറ്റർ ഉയരവും 750 കിലോഗ്രാം ഭാരവുമുള്ളതാണ്. പിന്നീട് ഇത് ആരാധനാ ഉപയോഗത്തിൽ നിന്ന് മാറ്റി ഒരു കെട്ടിട നിർമ്മാണത്തിൽ പുനരുപയോഗിച്ചതായി കണ്ടെത്തി.
